De bedenktijd bij veilingaankopen

Kopen op afstand is het kopen van producten via internet (webwinkel), bij een postorderbedrijf (bijv. Wehkamp), maar ook via de telefoon of met een bon uit de krant of uit een tijdschrift. Bij zo’n koop heb je als consument extra rechten, vergeleken met het kopen in een winkel of aan de deur. Zo heb je in het algemeen een  wettelijke bedenktijd van 14 kalenderdagen, waarbinnen je zonder meer van de koop kunt afzien door de overeenkomst te ontbinden. We noemen dat het herroepingsrecht. Dat recht oefen je uit door een daartoe strekkende ondubbelzinnige verklaring aan de handelaar te doen.

De vraag is of het herroepingsrecht ook geldt als je op een veiling koopt. Dat hangt af van op welk soort veiling wordt gekocht. Koop je op een openbare veiling dan geldt het herroepingsrecht niet. De wetgever verstaat onder een openbare veiling “een verkoopmethode waarbij zaken of diensten door middel van een transparante competitieve biedprocedure onder leiding van een veilingmeester door de handelaar worden aangeboden aan consumenten, die persoonlijk aanwezig zijn op de veiling of daartoe de mogelijkheid hebben, en waarbij de winnende bieder zich verbindt de zaken of diensten af te nemen”. Met andere woorden, het moet voor de koper (de consument) voldoende duidelijk zijn op welke wijze er wordt geboden – bijvoorbeeld bij opbod of bij afslag – en gedurende welke periode kan worden geboden. Het begrip competitieve duidt erop dat de mogelijkheid moet bestaan dat er meerdere bieders meedoen aan de veiling. De kern van de notie van openbare veiling betreft de persoonlijke aanwezigheid van de koper, of de mogelijkheid daartoe. Dat laatste, het hebben van de mogelijkheid om persoonlijk op de veiling aanwezig te zijn, leidt er in feite toe dat inhoudelijke afstandskopen onder het begrip openbare veiling vallen. Dus, als je een lot wordt toegewezen op grond van een biedformulier, een telefonische of een online (internet) bieding, terwijl (theoretisch) de mogelijkheid bestaat om ook in persoon op de veiling aanwezig te zijn, dan is het herroepingsrecht niet van toepassing.

Veilingen die gelijktijdig online en in de fysieke omgeving plaatsvinden worden wel aangeduid als hybride veilingen en vallen dus onder het begrip openbare veiling, met alle nadelige gevolgen van dien voor de consument/koper. Vindt de veiling uitsluitend online plaats, dan is wel sprake van een afstandskoop waarop het herroepingsrecht van toepassing is. Voorbeelden van dit soort veilingen in de Nederlandse situatie zijn de Next Door veilingen van Venduehuis Den Haag, de Online inboedelveilingen van Notarishuis Arnhem en de Online veilingen van Van Zadelhoff, Hilversum. Op de aankopen van die veilingen is het herroepingsrecht van toepassing en kan je binnen 14 kalenderdagen, gerekend vanaf de dag van ontvangst van het goed, de ontbinding van de koop inroepen.

Een aantal veilingen kent het fenomeen van de Aftersales verkopen. Dit zijn geen veilingen in de zin van het woord en ook geen openbare veiling in de zin van de wet. Het zijn normale afstandskopen, waarop het herroepingsrecht van toepassing is.

Het veilinghuis Catawiki neemt in dit verband een bijzondere positie in. Het presenteert zich niet alleen als veilinghuis, maar gedraagt zich ook als zodanig. Zo kent het veilingmeesters, berekent het (dubbelzijdige) veilingkosten en incasseert het de koopprijs en betaalt die weer door.  Het al of niet van toepassing zijn van het herroepingsrecht toetst Catawiki aan de inbrenger van de kavel, die zij aanduiden als verkoper. Handelt die verkoper bedrijfsmatig, dan zou het herroepingsrecht ten aanzien van die verkoper van toepassing zijn, in alle andere gevallen niet. In ieder geval acht Catawiki het herroepingsrecht niet op zichzelf van toepassing. De structuur van de onderneming en de door Catawiki gehanteerde Gebruiksvoorwaarden zouden zodanig standpunt moeten rechtvaardigen. De vraag is echter of Catawiki daarmee niet het consumentenrecht frustreert. Maar daarover een volgende keer.

Bronnen

(15021003)