Porselein uit een plateelbakkerij

Rond 1900 maakte de N.V. Haagsche Plateelbakkerij Rozenburg furore met het zogenoemde eierschaalporselein, een zeer dun soort aardewerk, met een ragfijne beschildering. Dat succes bracht ook enkele andere aardewerkfabieken er toe om een soortgelijk product te ontwikkelen.  Het (kostbare) eierschaalporselein bleek evenwel niet te evenaren, zodat de gelijkenis vooral in de decoratie moest worden gezocht. Voor de Plateelbakkerij Zuid-Holland (PZH) werd dat het P-decor. De letter ‘P’ verwijst weliswaar naar porselein, maar het was aardewerk, waarop florale motieven in aquareltinten op een witte ondergrond werden geschilderd. Vlakken, zoals bloemblaadjes,  werden niet egaal ingekleurd, maar werden gearceerd met dunne lijntjes, naast elkaar in één kleur. Nadat een transparante loodglazuur was aangebracht, werd het voorwerp afgebakken. Zo ontstond een decortype in de trant van Rozenburg, waarmee de PZH vanaf 1901 succesvol op de markt kon opereren.

Kenmerken van het P-decor zijn:

  • Gedetailleerde florale motieven
  • op een witte ondergrond
  • in aquareltinten.
  • Grotere oppervlakten werden gevuld met gearceerde fijne lijntjes.
  • Altijd glanzend geglazuurd met een transparante loodglazuur.

Later, in 1907, werd het P-decor door Willem Hartgring herstijld naar het NP-decor, waarbij de letters NP stonden voor Nieuw Porselein. De restyling betrof vooral het terugbrengen van arbeidsintensieve schildershandelingen, onder andere door ingewikkelde details te vervangen door gestileerde afbeeldingen en door grotere vlakken egaal in te kleuren in plaats van op te vullen met arceringen. Door het gebruik van een wat robuustere schilderstijl en heldere pasteltinten won, in vergelijking met het P-decor, de voorstelling aan kracht.

In de beginjaren verschenen de decors onder een glanzend transparante loodglazuur. Rond 1910 werd de matte glazuur geperfectioneerd en vanaf die tijd ook op de NP decors van Hartgring toegepast. Zijn ontwerpen Mat Bloemen en Mat Vogels kregen met die glazuur een haast krijtachtige uitstraling en waren een groot succes. Zelfs nu nog is er veel vraag naar, maar dan van verzamelaars.

De afgebeelde inktpot  heeft alle aspecten van het P-decor in zich en kan daarom worden gedateerd tussen 1901 en 1907.

Opmerkelijk aan deze inktpot is dat de op de schotel gefixeerde pot naar boven toe taps oploopt, dus peervormig is. Van hetzelfde modelnummer (192) is een ander exemplaar bekend, waarbij de pot naar onder toe taps afloopt. Bij dat exemplaar is de pot met de andere kant naar boven, of zo u wilt: naar onder, geplaatst waardoor die buikvormig is. De reden van deze afwijking zal altijd wel een raadsel blijven.

(15021001)